سلطان محمد مطربي سمرقندي

105

تذكرة الشعراء ( فارسي )

نموده است . » « 1 » در تذكرهء مطربى ، در هيچ‌جا ، ما نديديم كه مطربى نوشته باشد كه با عبد اللّه خان شيبانى ملاقات كرده و شعرش را به او تقديم كرده است . دانشمند فقيد تاجيك ، عبد الغنى ميرزايف ، مقاله‌اى زير عنوان : « بعضى قيدها عايد به يك مقاله » « 2 » منتشر كرده كه در آن اشتباهات مؤلفين مقالهء « چند سخن عايد به يك تذكره » را نشان داده ، سپس راجع به تذكرهء مطربى ، توقف كرده ، ضرورت همه‌جانبه آموختن اين اثر را ، تأكيد نموده است . سال 1986 م ، م . خ . بهروز ، مقاله‌اى زير عنوان : « تذكرهء مطربى به مثابهء منبع شعراى درى زبان » « 3 » نشر كرده است . مؤلف مقاله راجع به مندرجه و سبك و نگارش تذكره ، سخن رانده مىنويسد كه : « ارزش اساسى كتاب مطربى ، در آن است كه مؤلف شخصا با اكثر شعرا ملاقات و مذاكره نموده است . » وى آموختن كامل اين تذكره را ، يادآور شده و بعد مىنويسد كه : « مطربى در تذكرهء خود ، اشتباها به جاى گلستان سعدى ، خارستان و به جاى بهارستان جامى ، بهاريّات ، آورده است . » بايد خاطرنشان ساخت كه مؤلف مقالهء فوق ، تذكرهء مطربى را ، خوب مطالعه نموده و به آن قسمت‌هايى كه مطربى ، تذكرهء خود را در پيروى تذكرهء مذكّر احباب خواجه حسن نثارى ، به رشتهء تحرير كشيده ، اهميّت داده است . در واقع مطربى ، اشتباها به جاى گلستان ، خارستان ، نوشته . اين حالت در حكايتى كه موضوع اساسى آن راجع به تظلم و غارت رعايا ، از جانب اميران و پادشاهان است ، انعكاس يافته است . مطربى چنين نوشته است : « حكايت : شيخ مصلح الدين سعدى شيرازى ، - قدّس سرّه - در كتاب

--> ( 1 ) . مقيموف . ر . و وليخواجه‌يف . ب « چند سخن عايد به يك تذكره » مجلهء ( صداى شرق ) سال 1961 م ، نمرهء 9 ص 15 . ( 2 ) . ميرزايف . ع « بعضى قيدها عايد به مقاله » مجلهء ( صداى شرق ) ، سال 1968 م ، ش 2 ، ص 110 - 117 . ( 3 ) . بهروز . م . خ . « تذكرهء مطربى به مثابهء منبع شعراى درى زبان » در كتاب يادگارهاى تاريخى و ادبى خاور ( به زبان روسى ) ، مسكو ، 1986 م ، ص 92 - 103 .